ملا محمد مومن كرمانى
15
صحيفة الارشاد ( تاريخ افشار كرمان - پايان كار صفويه ) ( فارسى )
قندهار شركت داشته ، و در زدوخوردهاى با بلوچها مستقيما هميشه درگير بودهاند . علت توجه شاهرخ خان به تحرير اين تاريخ ، در واقع ثبت و ضبط تاريخچه خانوادگى خود او نيز بوده است . افشارها و صفويه در طلوع و غروب دولت صفويه ، در جزء صدها عامل پيدا و پنهان تاريخى و جغرافيايى و اجتماعى ، يكى هم مسأله ايلات و عشاير و تأثير آنها در صعود و افول اين سلسله است ، زيرا ترديد نيست كه قبايل - خصوصا آنها كه آزادشدگان عصر تيمورى خانقاه صفى بودند - بعدها در تأييد صوفى اوغلى جوان - شاه اسمعيل - تأثير مالاكلام داشتند ، و يكى از آن 9 قبيله كه جزء مدافعان عصر صفوى نام برده مىشود - قبيله افشار - يا اوشار است . امر طبيعى اين بود كه هسته اصلى نظام قزلباش همين افراد ايلات و عشاير باشند . و باز امر طبيعى ديگر اينكه بعد از استقرار شاه اسمعيل ، اين فدائيان قزلباش - كه يك روزى آمار آنها به 114 هزار نفر رسيده است - در اطراف ايران پراكنده و مصدر امور دولتى و صاحبان مناصب و مقامات ديوانى ، و مآلا مالكان و ثروتمندان مقتدر ولايات شوند . و در اين ميان ، قبيله افشار - كه صاحب گروه كثيرى از افراد مسلح بود ، مقام مهم - و شايد مقام اول را داشت - و در تمام ايران پراكنده شد - كه البته مراكز اصلى آن زنجان و اروميه و شمال خراسان و فارس و يزد و خوزستان و سيستان بوده است - و يكى از مراكز عمدهء اقامت و كوشش و فعاليت قزلباشان افشار ، كرمان بوده است - كه از همان صدر حكومت صفويه ، يعنى از روزگار شاه اسمعيل و حملات ازبكان به خراسان و كرمان ، نام طوايف افشار در حكومت كرمان ، نام رديف اول است . تا آخرين روزهاى صفويه - كه باز هم طايفه افشار يا به تعبير من : افاشره بايد بگويم ، اين طايفه - حرف اول - يا به تعبير ديگر من - حرف آخر را همينها مىزنند .